Uitdrogen door te weinig of te veel water

Uitdrogende bomen of planten is niet enkel een probleem dat zich voordoet in de zomer. Er is de laatste tijd bijzonder weinig regen gevallen en dus is dit artikel over de invloed van droogte op bomen en struiken meer dan gepast. Maar voor bomen en struiken maakt het weinig verschil of ze uitdrogen door tekort of overmaat aan water.

Als bomen of struiken doodgaan is dit vaak een gevolg van uitdrogen, zij het direct of indirect. Er wordt dan te weinig water opgenomen waardoor de levensprocessen van de boom of struik verstoord worden. Iedere boom of struik heeft zo zijn eigen overlevingsstrategie om een droogte periode te overleven. Er zijn bomen die hun bladeren afwerpen waar andere dan weer de huidmondjes in het blad afsluiten. Wat het ook is, bij droogte nemen de levensprocessen in boom of struik af en gaat hij in ruststand. Blijft de droogte te lang aanhouden kan de plant helemaal uitdrogen.

Uitdrogen door te veel water?!

In een periode van droogte komt het ook voor dat bomen en struiken te veel water krijgen. Als hun metabolisme in ruststand staat wordt er nog weinig water verdampt. Dat houdt ook in dat de wortels geen water meer opnemen. Dit is het geval bij extreem warm weer. Als je dan vaak veel water gaat geven dreigt het probleem dat de bodem te nat wordt en dat daardoor de zuurstof uit de grond rond de wortels verdreven wordt. Met als gevolg dat de boom of struik uitdroogt door te veel water (verdrinking). Of eigenlijk moet ik zeggen stikken, want het is het tekort aan zuurstof die hier de boosdoener is.

Bij net geplante of verplante bomen of struiken is het probleem van uitdroging natuurlijk het grootst. Doordat zij nog te weinig wortels hebben is de opnamecapaciteit te klein. Daarom gaat jonge aanplant altijd direct in ruststand bij gebrek aan water. Het is dan ook nodig om nieuw aangeplante bomen of struiken regelmatig extra water te geven. Vaker dan degene die er al vele jaren staan. Je kan dat het best doen door af en toe een flinke hoeveelheid water te geven, bvb 1 x per week. Beter dan dagelijks een kleinere hoeveelheid. Want zo worden de wortels lui, en dat wil je niet. Hoeveel en wanneer hangt van veel factoren af, er kan hierover geen algemene richtlijn gegeven worden. De omvang van de boom of struik, soort grond, toestand van je grond, ..., allemaal zaken die hier een rol in spelen.

Allerfijnste wortels van de plant

Al het benodigde water wordt via de fijnste wortels - de haarwortels - opgenomen. Dus als deze uitdrogen, en dat gaat snel, moet de plant eerst nieuwe wortels aanmaken voordat het water weer kan opgenomen worden. De boom gaat hiermee door tot hij geen energie meer heeft om nog wortels aan te maken en dan is het te laat om nog iets te doen. Dit geldt voor alle aangeplante bomen of struiken.

In de natuur werkt het anders.

Bomen en struiken komen in de natuur door wortelopschot of afleggers tot ontwikkeling. Daar komen jonge kiemplanten enkel tot ontwikkeling als zij direct een symbiose aangaan met de Mycorrhiza (d.i. een samenlevingsvorm van schimmels en planten via hun wortels). Het is dan ook zeker verstandig om die mycorrhizasporen aan te brengen bij het planten. Hun schimmeldraden kunnen zelfs de fijnste waterdeeltjes in grond opnemen en aan de fijne boomwortels afgeven. Die opnamewortels kunnen alleen maar water opnemen door osmose (drukverschillen). Bij te weinig water kunnen die worteltjes hun werk niet verrichten. In de natuur kunnen die extremen opgevangen worden. De mycorrhizae bij de wortels zijn de beste stress beheerders van de planten, zij helpen om grote variaties in temperatuur, bodemgesteldheid en wateraanbod op te vangen.

Hoe geef je water, hoe hou je de bodem vochtig?

Water geven is arbeidsintensief. Je kan allerlei producten toepassen om het water langer vast te houden en zo op de kosten te besparen.

Indirecte werking:

• Bedek de bodem om verdamping te vermijden. Dat kan met houtschors, houtsnippers maar ook met karton. Verzamel wat (bruine, zonder opdruk) kartonnen dozen, verwijder stickers en plakband, en leg een laag over het volledige wortelgestel.
• Je kan bijv. organische stof aan de grond toevoegen. Organische stof houdt goed water immers veel beter vast. Water wordt als een soort magneet door de gronddeeltjes aangetrokken. Een nadeel van de organische stof is dat als het extreem droog wordt de samenstelling verandert en dat de grond eerder waterafstotend wordt. Als die grond nu extreem droog wordt verandert dit en wordt het water sterker tot zichzelf aangetrokken. Het ziet er precies uit alsof de grond vettig is. Denk maar aan het plantje op de vensterbak dat al veel te lang geen water krijgt.

Om dit probleem op te lossen kan je een uitvloeier zoals Yuccah aan het water toevoegen. Dit is het sap van de Yucca plant. Een andere optie is een klein druppeltje afwasmiddel in het water doen, dat breekt de oppervlaktespanning van het water en wordt daardoor beter in de grond opgenomen. Dit zijn allemaal goede hulpmiddelen om planten te helpen om goed in de groei te komen zonder ze alle dagen water te moeten geven.

Directe werking (water geven)

• Bevloeien is altijd beter dan besproeien. De bladeren hoeven niet nat te worden, de wortels daarentegen wel.
• Zet een voor rond het wortelgestel (zo groot als de omtrek van de kruin) zodat het water dat je geeft, ter plekke blijft. Dan krijgt het de tijd om in de grond te trekken.
• Sproei niet in de zon, sowieso ’s ochtends heel vroeg of ’s avonds laat. Overdag sproeien heeft niet zo’n zin, omdat er dan meer verdampt in de lucht, dan echt de grond in gaat.

Weet dat de natuur veel mogelijkheden heeft om problemen op te lossen maar we kunnen altijd een handje helpen.

Vond je dit interessant? Doe je vrienden een plezier en deel dit. Zij kunnen deze tips vast ook gebruiken!

tot booms en vele groeten,

Wouter Crucke, De Boomdokter.